فصل تجارت - شهرام شریف بحث اینکه چه کسی اینترنت را هدایت می کند و چه مدلی برای مدیریت آن وجود دارد بیش از دو دهه است که در فضای بین المللی وجود دارد و...

فصل تجارت - شهرام شریف بحث اینکه چه کسی اینترنت را هدایت می کند و چه مدلی برای مدیریت آن وجود دارد بیش از دو دهه است که در فضای بین المللی وجود دارد و به خصوص سازمان ملل تلاش قابل توجهی برای جمع بندی نظرات ذی نفعان اینترنت صورت داده است. از اجلاس جامعه اطلاعاتی گرفته تا رویدادهای IGF تلاش ها در جهت نزدیک تر کردن ذهنیت بازیگران دولتی، خصوصی و جامعه مدنی برای حل موضوعات در این عرصه صورت گرفته است. حضور ایران طی یک دهه گذشته در این رویدادها متغیر بوده و این به رغم افزایش اهمیت منابع اینترنتی و دسترسی به بنگاه ها یا نهادهایی بوده که هم اکنون مدیریت آن منابع را در اختیار دارند. در حاشیه اجلاس اخیر راهبری اینترنت (IGF) که اواخر سال میلادی گذشته در ژنو برگزار شد گفت وگویی را با کاووس آراسته نماینده ایران در گروه مشورتی آیکن و علیرضا کاشیان مشاور سازمان فناوری اطلاعات در زمینه راهبری اینترنت و نوع مدل حضور ایران در آن انجام دادیم که می خوانید: آراسته: کاملا درست است. سازمان ملل به جای اینکه درباره مدیریت اینترنت پاسخی را ارائه کند که مثلا آیا دست دولت ها باشد یا دست بخش خصوصی یا مشترکا کار کنند، فضایی ایجاد کرده که آینده آن مشخص نیست. طرز کار فعلی اجلاس راهبری اینترنت به گونه ای است که نه گزارش دارد نه توصیه نامه و نه پایان نامه و به همین دلیل مشخص نیست به چه سمتی خواهد رفت سال گذشته ما اعتراض کردیم که حداقل در هر جلسه قدم های بعدی IGF را تعیین کنند. اجلاس راهبری اینترنت (IGF) را الان دقیقا چه نهادی و با چه هدفی برگزار می کند؟ آراسته: الان آنکتاد برگزار می کند؛ یعنی خود سازمان ملل. این اجلاس تا به حال در کشورهای مختلفی برگزار شده از جمله برزیل و هر سال نمایندگان کشورها دور هم جمع می شوند و تبادل نظر می کنند و ملاقات های فنی و تکنولوژیک دارند اما نکته این است که این بحث ها راهگشایی برای بحث اینترنت نبوده است و فعلا هم اینترنت دست بخش خصوصی است. آمریکایی ها به خاطر اینکه یک تسکین و تسلایی به مردم دنیا بدهند، آمدند گفتند نظارت بر اینترنت را که توسط دولت آمریکاست به بخش عمومی اینترنت منتقل می کنند و نام آن را «انتقال مدیریت به بخش عمومی» گذاشتند و به آن بخش عمومی هم یک وظیفه ای دادند که ظرف دو سال بیاید طرحی را تهیه کند که این انتقال چگونه انجام بشود. در تهیه این طرح از کشورهای مختلف نماینده خواستند و از موسسات مختلف بخش های خصوصی دولت ها 5 نماینده تعیین کردند. بنده از طرف کشورهای آسیا و اقیانوسیه انتخاب شدم و به همراه چهار نفر دیگر حدود 2 سال روی برنامه انتقال مدیریت نظارت بر اینترنت که دست آمریکا بود کار کردیم و این برنامه را به تصویب عموم شرکت کنندگان در جلسات اینترنت رساندیم. بعد از آن گفتند که تنها انتقال این کار اینترنت را تمام نمی کند و باید مسائل پاسخگویی مدیران و مدیریت اینترنت به استفاده کنندگان اینترنت باشد که آن پاسخگویی را دوباره یک جلسات دیگری و یک گروه دیگری را تشکیل دادند و بنده هم مجددا در آن گروه عضو شدم و این گروه تا سال 2018 کارش را راجع به پاسخگویی باید تمام کند. هدف چه بود؟ الان تغییری در مسیر مدیریت اینترنت به سمت کشورهای در حال توسعه ایجاد شده؟ دولت ها تا پیش از این دارای هیچ گونه حق رای در آیکن (نهاد مقررات گذار در زمینه آدرس های آی پی و دامنه های اینترنتی) نبودند. ما توانستیم حق رای برای دولت ها بگیریم و کمیته مشورتی دولتی آیکن هم تشکیل شد. این به رغم مخالفت های کشورهای آمریکایی و اروپایی بود و الان دولت ها می توانند در تصمیم گیری های آیکن نظرشان را ارائه کنند پس موضوع به تقویت نقش دولت ها در نهادی تصمیم گیر مثل آیکن منجر شده اما این نقش همچنان که گفتید مشورتی هست نه؟ آراسته: الان دولت ها نقششان قوی تر شده ولی همچنان بخش خصوصی اداره کننده اینترنت است. دلیل آن، این است که دولت ها نیروی انسانی، امکانات مالی، امکانات فنی و امکانات تکنولوژی شان کمتر از بخش خصوصی است و بنابراین حضورشان هم خیلی کمتر است و نمی توانند در جلسات شرکت کنند و اینجا هم شرکت کردن در جلسات وابسته به تعداد آدم ها است و مثل اتحادیه بین المللی ارتباطات نیست که هر کشوری چه کوچک و چه بزرگ باشد یک رای داشته باشد. اینجا اگر از یک کشور 20نفر آدم بیاید، آن کشور 20 تا رای دارد و اگر از یک کشوری یک نفر بیاید فقط یک رای دارد. تا آنجا که ما توانستیم سعی کردیم دولت ها را تشویق کنیم که در جلسات شرکت کنند ولی عمدتا به دلیل امکانات مالی و اقتصادی امکانات اقتصادی یا محدودیت های دیگر مثل محدودیت های ویزا و مسافرت دولت ها شرکت نمی کنند و درواقع جلسات به یکسری کشورهای درحال توسعه محدود منتهی شده است. کاشیان: در طول دوره های مختلف از سال های 2002 و 2003 تا امروز، گروه مشورت دولتی GAC از یک کمیته ای که در یک اتاق 10نفره برگزار می شد تبدیل به یک ارگان خیلی مهم شده و جزو سه تا کمیته مشورتی مهم ICANN در آمده است. چرا؟ به دلیل اینکه دولت ها توانستند با همدیگر به یک فهم مشترک برسند و همکاری کنند؟ علیرضا کاشیان: من فکر می کنم هم خود ICANN به این نتیجه رسید که مشارکت دادن دولت ها خیلی حیاتی و ضروری شده و هم فشارهای بین المللی که در راستای همین IGF بود. در کنار اینها تصمیمات اجلاس جامعه اطلاعاتی هم آیکن را به این سمت برد که نقش دولت ها را پررنگ تر کند. گرچه گردانندگان اصلی هیات مدیره ICANN هستند، اغلب این افراد به نحوی با کنترل دولتی ها بر حاکمیت اینترنت موافق نیستند. با این حال فشارهای بین المللی منجر به این شد که برای دولت ها یک نقش مهم تر ایجاد کنند. البته همچنان که آقای آراسته گفتند با وجود نقش مشورتی داده شده و نقش رای نهایی همچنان به نظر می آید بازیگر اصلی همان بخش خصوصی است. دلیل اصلی آن هم این است که بزرگ ترین کسب و کارهایی که در اینترنت وجود دارد مثل فروش دامنه، اجاره دادن IP adressها و مسائل این چنینی در اختیار بخش خصوصی است؛ یعنی بخش خصوصی از ساخت سیاست در ICANN نفع بسیار مستقیمی می برد. بیزینس، هستی و درآمدشان کاملا متصل به تصمیماتی است که در داخل ICANN گرفته می شود. ولی دولت ها بیشتر روی مساله مقررات گذاری و مسائلی مثل کنترل محتوا تمرکز دارند که در این زمینه ICANN معتقد است ما اینجا قوانینی برای کنترل محتوا وضع نمی کنیم و به همین دلیل معتقدند حضور دولت ها در این فضای فنی جای اعراب ندارد هرچند با فشارهای جدید نقش دولت ها در آیکن بیشتر شده است. آیکن در همین دوره قدرت قابل توجهی هم به دست آورده از جمله بعد از توافق با وزارت بازرگانی آمریکا؛ این طور نیست؟ کاشیان: بله موضوعی که آقای آراسته هم مطرح کردند که به YANA transition معروف است، اختیاراتی که به موسسه دولتی یانا در مدیریت اینترنت داده شده بود از جمله در حوزه نامبرینگ مثل پورت نامبرها و آی پی آدرس ها که از حوزه فعالیت آیکن کمی دور بود اما بر اساس توافق آنها هم به آیکن واگذار شد و این برد بزرگی برای آیکن بود. به خاطر دارم در سال 2005 برخی دولت ها پیشنهاد دادند که بر نهادی مثل آیکن از طریق سازمان ملل و مانند مدلی مثل اتحادیه جهانی مخابرات (ITU) نظارت کنند. آراسته: پیشنهاد دادند، ولی مورد قبول واقع نشد. هند دنبال این کار بود، الان هم هنوز چین و روسیه دنبال این بحث هستند. دولت ها چه مدلی برای ارائه اینترنت پیشنهاد می دهند؟ دولت ها می گویند مدلی که مثل مدل سازمان ملل و مدل ITU باشد. فرکانس های امواج رادیویی با ITU اداره می شود و دولت ها می آیند هر 4 سال یک بار راجع به تقسیم فرکانس ها و اجازه استفاده از آنها تصمیم می گیرند. بخش خصوصی در کار نیست و فقط نمایندگان دولتی هستند. اما ICANN از روز اول با بخش خصوصی شروع کرد. آنها معتقدند اگر بخش خصوصی بیاید دست دولت ها، دولت ها اجازه نمی دهند که افراد خصوصی با آزادی کامل در جلسات شرکت کنند و نظرات خودشان را بگویند. دولت ها می گویند این نظرات باید از طرف آنها کنترل شود و به همین دلیل نمی خواهند این کار انجام شود. با توجه به ساختار اینترنت که در آمریکا ایجاد شده و بخش خصوصی روی آن سرمایه گذاری کرده و تا الان بهره برداری می کند، آیا فکر می کنید اساسا این مدلی که برای IGF به وجود آمده نتیجه بخش خواهد بود یا فقط صرفا به نوعی برای پیشبرد یک بحث ایجاد شده که آینده آن هم واضح نیست؟ کاشیان: فکر می کنم مساله IGF همان طور که آقای آراسته گفتند هنوز منتهی به تصمیم سازی و تصمیم گیری در حوزه مدیریت اینترنت نشده و قرار نیست این کار اینجا انجام شود به خاطر اینکه به نظر علت تشکیل IGF بیشتر در مفهوم آگاهی عمومی بوده است. الان کشورها نشست های ملی راهبری اینترنت برگزار می کنند (البته در ایران نداشتیم) و این مفهومش این است که حوزه مسائل آگاهی رسانی به مردم که اینترنت چقدر مهم است؛ اینکه یکپارچگی آن حفظ بشود و اینکه منابع اینترنت در یک نقطه متمرکز مدیریت شود؛ این را عموم جامعه متوجه بشوند. بعد از IGF حالا خود آیکن هم تلاش کرده در همین مسیر آگاهی عمومی قدم بردارد و دفاترش را در خارج از مرزهای آمریکا ایجاد کند از جمله هنگ کنگ و ترکیه که در آ نها دفاتری را ایجاد کرده. به نظرم آیکن تلاش دارد روی سازندگان تکنولوژی و تصمیم گیران آینده سرمایه گذاری کند؛ کسانی که در آینده ممکن است در تصمیم گیری ها مشارکت کنند. در مورد بحث تحریم هایی که از طرف شرکت های آمریکایی به کاربرهای ایرانی در ایران تحمیل می شود یک انتظار وجود دارد که دولت از طریق نهادهای بین المللی پیگیری کند. آیا فکر می کنید در آیکن یا IGF یا اجلاس جامعه اطلاعاتی فرصتی برای طرح مسائل ملی در این سطح به خصوص مشکلات و محدودیت هایی که شرکت های آمریکایی به بهانه تحریم علیه کاربران عادی ایرانی اعمال کرده اند وجود دارد؟ آراسته: مسائل تحریم های اینترنتی را باید از مسائل اینترنت و ICANN جدا کرد. اینجا فقط مساله اینترنت، دامنه های اسمی، واگذار کردن، ثبت و مسائل مربوط به مدیریت منابع اینترنت هست. بخش خصوصی ایران تقریبا رابطه اش با نهادهایی مثل آیکن و IGF قطع است. در مورد نقش دولت برای حضور بخش خصوصی و جامعه مدنی در این فضا نکته ای دارید؟ کاشیان: به خصوص در داخل اگر دولت ایران بیشتر همان نقش اطلاع رسانی و افزایش آگاهی مردم نسبت به این موضوعات را دنبال بکند خیلی مفید است. اگر بخش خصوصی و جامعه مدنی ما در ایران به این دغدغه اصلی برسند که حضورشان در این اجلاس برایشان منافع مستقیم دارد و نبودشان برایشان ضرر دارد، تا به آن نقطه مشترک نرسیم در سایر موارد کمک های دولتی برای حضور سایر افراد در اینجا خیلی مثمرثمر نیست. به نظر من یک میزانی از علاقه مندی در حوزه سیاست گذاری، داشتن تا حدودی تسلط به زبان هایی مثل زبان انگلیسی یا سایر زبان هایی که در سازمان ملل مرسوم است و همچنین علاقه مندی زیادی به این مباحث که بخواهند اسناد مکرر و زیادی که هر ماه دارد منتشر می شود را مطالعه کنند و حتی در گروه های کاری فعالیت کنند؛ به نظر من این ترکیب در بین جوانان ایرانی که علاقه مند هستند باید ایجاد بشود. بدون وجود این ترکیب ها اینکه نمایندگان را ما از هر بخش خصوصی یا جای دیگر شاید در اینجا داشته باشیم بدون اینکه دارای این خواص باشند خیلی مفید نیست به خصوص اینکه من در تجربه ام دیدم که از بخش های خصوصی ایران یا حتی جوامع مدنی ایرانی در بعضی از نشست های ICANN شرکت کردند که البته با حمایت های مالی از بخش های مختلف بوده ولی خب حضورشان هم بازخورد رسانه ای در ایران نداشته یعنی اطلاعات زیادی به داخل برنگشته و دوم اینکه چیزی که من متوجه شدم این است که خیلی دغدغه بزرگی را اینجا احساس نمی کنند به نظرم پیشنهاد خود آقای آراسته در ایجاد کمیته ای در سطح ملی در داخل کشور بسیار مفید است. باید کمیته ای در داخل در سطح ملی تشکیل شود که جوان ها یا افرادی که علاقه مند هستند حداقل در آن شرکت کنند. الان بحث راهبری اینترنت به صورت دوره های مشخص در بعضی دانشگاه های خارجی در حال تدریس است اینکه تعداد افراد و علاقه مندان به این حوزه افزایش پیدا کند بسیار مهم است، اینکه علاقه مندانی باشند که بحث های مهم فنی، حقوقی و سیاست گذاری را در داخل کشور پیش ببرند. در این دوره IGF بخش قابل توجهی از حضور شرکت کنندگان به صورت آنلاین بود و چیزی حدود 50 تا 60 کارگاه برگزار شد اما هیچ نشانه ای از ایران نبود. یک مقاله هم به این رویداد پیشنهاد نشده بود و این نشان دهنده فقط دانش، اطلاعات و محتوا در این زمینه است این طور نیست؟ آراسته: اول باید مساله شرکت در مجامع بین المللی، ICANN یا اینترنت یا جای دیگر از طرف دولت ایران به عنوان یک موضوعی که لازم است شناخته بشود و بهایی برایش قائل بشوند. بعد هم افراد مختلف را به خصوص جوان هایی که از مدارس فنی بیرون می آیند اینها را تربیت بکنند. در مورد ITU وضع ما بهتر است بعد از انقلاب در کشور به خصوص در بخش ارتباطاتی که ما به آن «بی سیم» یا ارتباطات «radio communication» یک هسته مرکزی در سازمان تنظیم مقررات تشکیل شده که تعدادی از افراد را تربیت کردند، کنفرانس هایی که باید تشکیل بشود اینها از سه سال قبل از کنفرانس مطالعات لازم را برای کنفرانس ها انجام می دهند و در جلسات مطالعاتی ITU شرکت می کنند و مطالعه اسناد را انجام می دهند. قبل از اینکه این مصاحبه را انجام بدهیم شما داشتید در مورد اینترنت دوم یا بریکس صحبت می کردید که چندین کشور دارند این را راه می اندازند. یک مقدار توضیح می دهید که چطور شبکه ای است؟ آراسته: از چند وقت قبل یک موسسه اقتصادی بین کشورهای برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی که علامت اختصاری اول اسم هر کشور را برداشتند و به آن BRICS می گویند. این 5 کشور الان یک طرحی را تهیه کردند به عنوان اینکه بتوانند یک اینترنت تحت نام BRICS درست کنند. الان ایران جزو این گروه است؟ آراسته: نخیر؛ ایران جزو این گروه نیست و فعلا همین پنج کشور هستند. اینها در مورد شرایط ایجاد این اینترنت اختصاصی در جلسه صحبتی کردند؟ آراسته: هدف این گروه این نیست که بخواهند الان اینترنت اصلی را از بین ببرند؛ مساله رقابت آرام آرام با اینترنت فعلی است. ولی با توجه به اینکه چین دنبال این برنامه است و حدود 650 میلیون نفر استفاده کننده اینترنت دارد که شما به این عدد جمعیت روسیه برزیل، آفریقای جنوبی، هند و احتمالا ایران را اضافه کنید خواهید دید یک وزنه ای خواهد شد. آراسته: باید مساله شرکت در مجامع بین المللی، ICANN یا اینترنت یا جای دیگر از طرف دولت ایران به عنوان یک موضوعی شناخته بشود که لازم است و بهایی برایش قائل بشوند کاشیان: بخش خصوصی از ساخت سیاست در ICANN نفع بسیار مستقیمی می برد. بیزینس، هستی و درآمدشان کاملا متصل به تصمیماتی است که در داخل ICANN گرفته می شود

برچسب ها
منبع خبر ( فصل تجارت) است. چنانچه محتوای پیش رو را شایسته تذکر میدانید خواهشمند است کد rednews-9240953 را به همراه ذکر موضوع و دلیل قانونی به شماره 50002620000855 پیامک فرمایید.
با استناد به ماده 74 قانون تجارت الکترونیک مصوب 17/10/1382 مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت اخبار قرمز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.